Bilimsel yayınlarda (Tez, Makale, Bildiri) yöntem bölümü nasıl yazılır?

ForumCategory: Akademik BilgilerBilimsel yayınlarda (Tez, Makale, Bildiri) yöntem bölümü nasıl yazılır?
Instructor asked 4 sene ago
Bilimsel yayınlarda (Tez, Makale, Bildiri) yöntem bölümü nasıl yazılır?

Blackboard , chalkboard texture ( Filtered image processed vinta

Hepimizin yayın yaparken zorlandığı bölümler elbette vardır. Ancak kimi zaman yayın yazarken bu makale olabilir veya tez olabilir bazı bölümler gerçekten bizi çok fazla yorar ve yıpratır. Bu tür durumlarda ara vermek ve konu ile ilgili sakin bir kafa ile daha fazla literatür okumak gerekir. İyi bir araştırmacı olmanın veya araştırma yöntem ve tekniklerine hakim olmanın önemi burada ortaya çıkıyor. Gerçi tüm bu yetkinliklere sahip olsak bile zaman zaman yaşadığımız yoğunluk ve stres bizleri iş yapamaz veya düşünemez hâle de getirebiliyor.

Akademik yaşamda makale, bildiri, kitap vb. bilimsel yayınlar yapmak veya tez yazmak akademik kariyer yapan birisi için kaçınılmaz olan uğraştır. Bu işin felsefesini bilen veya bilmeyen herkesin bu uğraşta geçtiği aşamalar üç aşağı beş yukarı standarttır. Yani bir yazdığınız akademik döküman bir makale veya tam bir bildiri de olsa belli kalıplaşmış kılavuzlar ve formatlar kullanıyorsunuz. Tez yazarken de aynı şekilde yazım kılavuzları sizleri yönlendiriyor. Peki bu kılavuzlarda yer alan formatlar nasıl? Ne içeriyor?

Genel olarak tez veya makale yazım formatında kullandığımız yapı; “Giriş, problem durumu, kuramsal çerçeve, yöntem, bulgular ve sonuç, tartışma, öneri” bölümünden oluşmaktadır. Bu aşamaların yapacağınız araştırmaya göre değişmekle birlikte zor olan yanları olabiliyor. Öyle ki kimi zaman işin içinden çıkamadığımız durumlar da ortaya çıkabiliyor. Biz de bu yazıda sizlere akademik yayınların en önemli bölümlerden biri olan yöntem bölümü hakkında bazı bilgiler vereceğiz. Hani kimine göre zor kimine göre ise kolay olan bölüm 🙂

İlk olarak “Yöntem” (Method) derken yapılan araştırmanın uygulama sürecinin nasıl olduğu hakkında verilen teknik bilgiler olduğunu hatırlatalım.

  • Yöntem bölümünün öncelikle makale ve bildiri gibi yayınlarda yazılırken çoğu zaman tek başlık altında olması önemlidir. Ancak bu şart değildir. Çünkü günümüzde yapılan yayınlarda şablona göre değişmekle birlikte yöntem altında; araştırmanın modeli, verilerin analizi, veri toplama araçları, uygulama süreci, evren örneklem alt başlıklar halinde verilmektedir. Aynı yapı tez yazımında da yöntem bölümünün içinde alt başlıklar halinde verilir ve alt başlıklar açıklanır.
  • Yöntem bölümündeki alt başlıklar, “Araştırma modeli”, “Evren ve Örneklem“, “Veri Toplama Araçları“, “Verilerin Analizi” ve varsa “Uygulama Süreci” ile “Uygulamalar” olarak yazılmaktadır.
  • Araştırma modeli başlığında; çalışmanızda hangi araştırma modelini (betimsel, deneysel, durum çalışması vb.) kullandığınızı yazarsınız. Ayrıca çalışmanızın nicel, nitel veya karma araştırma yöntemi olup olmadığını da yine bu bölümde yazabilirsiniz. Bu modeller farklı sağlık ve fen bilimleri alanında değişiklik gösterebilir. Bunları yazarken literatürden bu modellere yönelik atıflarda bulunmanız ve çalışmanızın modelini, sürecini anlatan bir tablo veya diyagrama yer vermeniz yayınınız için gereken önemli ayrıntılardır.
  • Evren ve Örneklem başlığında; çalışmanızda kullandığınız evreni ve örneklemi açıklarsınız. Evren ve örneklem diğer adıyla çalışma grubu hemen hemen her çalışmada yazılan bir başlıktır. Karşı tarafa yapmış olduğunuz çalışmanın bu tür detaylarını vermeniz çalışmaya olan güvenilirliği arttıracaktır. Özellikle deneysel ve betimsel yayınlarda yazılması gerekmektedir.
  • Veri toplama araçları başlığında; çalışmanız için kullandığınız veri toplama araçları neler, bu araçların geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları nasıl yapıldı gibi detaylara yer verilir. Bu alanı genelde sosyal ve eğitim bilimciler çok kullanmaktadır. Daha çok betimsel tarama ve deneysel çalışmalarda kullanılan veri toplama araçları (Ölçek, anket, rubrik, görüşme formu vb.) tanıtılır.
  • Verilerin Analizi başlığında; çalışmanızda verileri topladıktan sonra bu verileri nasıl analiz ettiğiniz ve yaptığınız analizde hangi istatistiksel metotları kullandığınıza değinirsiniz. Burada da yine bu yazdığınız metotlara yönelik literatürde bazı atıflara başvurmanız gerekir.
  • Uygulama süreci başlığında eğer çalışmanızda uygulama yapıldı ise ve bu süreci anlatmak isterseniz bu başlığı kullanabilirsiniz. Genel olarak tezlerde bu başlık kullanılmaktadır.
  • Uygulamalar başlığında ise-daha çok uygulamalı ve fen bilimleri alanında kullanılır– yayın içinde kullanılan bir araç, yazılım, uygulama vb. bir şey kullanıldıysa buna yönelik bilgilendirici detaylar ve birkaç görsel verilir.
  • Genel olarak yöntem bölümünü incelediğimizde neden yayınınızın en önemli bileşeni olduğunu siz de görüyorsunuz. Yöntem sizin bu çalışmada tam olarak neyi, nasıl yaptığınızı ve hangi metotları kullandığınızı anlattığınız yerdir. Dolayısıyla önemi çok büyüktür.

Bilimsel yayınların nasıl hazırlanması gerektiğine dair yazı serilerimizden birini daha noktalamış olduk. Bundan önce “Bilimsel bir yayında Giriş kısmı nasıl yazılır” adlı bir konuya değinmiştik. Dilerseniz inceleyebilirsiniz.

 

Öğretim Görevlisi Olmak için Yüksek Lisans Mezunu Olmak Şart mı?

Yüksek Lisans ve Doktorada ÜNİP programı nedir?